Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri: Kent Mekanında Eğitimin Katmanlaşması başlıklı yazıyı ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
Makalelerim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Makalelerim etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
21 Aralık 2016 Çarşamba
Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri
Bağlam Yayınları'ndan 2013'te çıkan Kent Üzerine Özgür Yazılar adlı derlemeye Doç. Dr. Suvat Parin ile Ankara, İstanbul ve İzmir ilçelerindeki eğitim profillerinin oluşturduğu kümelenmeler ve sosyo-mekânsal dağılımları üzerine bir makaleyle katkı vermiştik.
Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri: Kent Mekanında Eğitimin Katmanlaşması başlıklı yazıyı ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
PDF
Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri: Kent Mekanında Eğitimin Katmanlaşması başlıklı yazıyı ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
Kent Sosyolojisini Bourdieu ve Wacquant ile Düşünmek
Cogito dergisinin 2014/Bahar sayısında Pierre Bourdieu özel dosyasında Emrah Göker ile birlikte yazdığımız Kent Sosyolojisini Bourdieu ve Wacquant ile Düşünmek başlıklı makale, her iki sosyoloğun eserlerinin kent sosyolojisi araştırmaları sunabileceği yenilik ve açılımları ele alıyor.
PDF
Van ve İlçelerinde İstihdam Yapılarında Değişim
Van Kent Araştırmaları adıyla Bağlam Yayınları tarafından basılan derleme kitapta, aynı zamanda eserin derleyeni de olan Doç. Dr. Suvat Parin ile birlikte kaleme aldığımız Van ve İlçelerinde İstihdam Yapılarında Değişim adlı makaleyi ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
PDF
28 Mart 2016 Pazartesi
İstanbul’un Uzun Asrı: Dünya ve Türkiye Ölçeğinde
On ciltten oluşan ve şimdiye kadar İstanbul tarihi hakkında yapılmış en kapsamlı çalışma olan Büyük İstanbul Tarihi'nin ilk cildinde yayınlanan yazımı paylaşıyorum. İstanbul’un Uzun Asrı: Dünya ve Türkiye Ölçeğinde başlıklı yazım 19. ve 20 yüzyıl İstanbul tarihini sosyolojik temalarla makro süreçler üzerinden kat etmeye çalışıyor. Kırk üç sayfalık bu makalemin pdf versiyonunu ilgililerinin istifade için ekliyorum.
21 Mart 2016 Pazartesi
Disiplinlerin Kavşağında ‘Türk Modernleşmesi’ni Sorunsallaştırmak: Normativite ve Sosyal Bilim
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Sosyoloji Konferansları Dergisi'nde yayınlanan Disiplinlerin Kavşağında ‘Türk Modernleşmesi’ni Sorunsallaştırmak: Normativite ve Sosyal Bilim başlıklı yazım yayınlandı.
Özet
Türk modernleşmesi analizleri farklı disiplinlerin buluştuğu bir meta teorik forumdur. Bu araştırmaların farklı sosyal bilim disiplinlerinin makro açıklama çerçevelerini anlamlandıran normatif boyutu vardır. Modernleşme teorilerinin yükselişi karşılaştırmalı ve evrensel sosyal bilimi inşa etmeyle yakından bağlantılıydı. Avro-Amerikan merkezci ve ilerlemeci bir anlatı tüm dünyaya yayıldı. Batı-dışı dünyadaki anti kolonyal dönemin batılılaşmacı sosyal bilim lügatinin yerine geçti. Post modern eleştirinin yükselişi ve oryantalizm eleştirileri modernleşme teorilerini merkezsizleştirdi. Bunun sonrasında modernleşme anlatıları interdisipliner ve Avrupa merkezli olmayan teorilerce gözden geçirildi ve çoklu modernlikler, yerel modernlikler gibi alternatifleri ortaya çıktı. Disiplinlerin sınırlarını sorunsallaştıran araştırmaların yükselişi de bu süreçle çakışır. Bu yazıda Türk Modernleşmesi söyleminin çelişik ve diyalektik tarihi disiplinler sosyolojisi içinde sorunsallaştırılıyor. Sosyal bilimlerin normatif olarak benimsediği demokratikleşme projelerinin, modernleşme anlatılarını toplumsal düzenleri görelileştirme ve tarihselleştirmek için işlevselleştirmesinin epistemolojik boyutu tartışılıyor.
Anahtar Sözcükler: Türk Modernleşmesi, disiplinler sosyolojisi, normatif teori, görelileştirme, karşılaştırmalı sosyal bilim, evrensellik-tekillik.
Keywords: Turkish Modernization, the sociology of disciplines, normative theory, relativization, comparative social science, universality-particularity.
Özet
Türk modernleşmesi analizleri farklı disiplinlerin buluştuğu bir meta teorik forumdur. Bu araştırmaların farklı sosyal bilim disiplinlerinin makro açıklama çerçevelerini anlamlandıran normatif boyutu vardır. Modernleşme teorilerinin yükselişi karşılaştırmalı ve evrensel sosyal bilimi inşa etmeyle yakından bağlantılıydı. Avro-Amerikan merkezci ve ilerlemeci bir anlatı tüm dünyaya yayıldı. Batı-dışı dünyadaki anti kolonyal dönemin batılılaşmacı sosyal bilim lügatinin yerine geçti. Post modern eleştirinin yükselişi ve oryantalizm eleştirileri modernleşme teorilerini merkezsizleştirdi. Bunun sonrasında modernleşme anlatıları interdisipliner ve Avrupa merkezli olmayan teorilerce gözden geçirildi ve çoklu modernlikler, yerel modernlikler gibi alternatifleri ortaya çıktı. Disiplinlerin sınırlarını sorunsallaştıran araştırmaların yükselişi de bu süreçle çakışır. Bu yazıda Türk Modernleşmesi söyleminin çelişik ve diyalektik tarihi disiplinler sosyolojisi içinde sorunsallaştırılıyor. Sosyal bilimlerin normatif olarak benimsediği demokratikleşme projelerinin, modernleşme anlatılarını toplumsal düzenleri görelileştirme ve tarihselleştirmek için işlevselleştirmesinin epistemolojik boyutu tartışılıyor.
Anahtar Sözcükler: Türk Modernleşmesi, disiplinler sosyolojisi, normatif teori, görelileştirme, karşılaştırmalı sosyal bilim, evrensellik-tekillik.
Problematizing The ‘Turkish
Modernization’ Within The
Intersection Of Disciplines: Normativity And Social Science
Abstract
The analyses of Turkish modernization form a meta-theoretical forum where different disciplines come together. These different analyses have a normative dimension that construes the frames of macro-descriptions of different disciplines in social science. The rise in the theories of modernization was closely linked to constructing the comparative and universal social science. A Euro-American centric and progressive narrative has spread to all over the world. It has replaced the vocabulary of Westernization in social sciences in the anti-colonial non-Western world. The rise of post-modern critiques, and the criticisms of orientalism brought decentralization to the theories of modernization. Afterwards, the narratives of modernization were revised by interdisciplinary and non Euro-centric theories, and alternatives such as ‘multiple modernities’ and ‘local modernities’ have emerged. The rise of analyses problematizing the boundaries of disciplines also coincide with this process. In this article the contradictory and dialectical history of the discourse of Turkish Modernization is problematized within the sociology of disciplines. The epistemological dimension of democratization theories that social sciences embrace normatively which functionalize the social orders for the sake of relativization and historicization is discussed.Keywords: Turkish Modernization, the sociology of disciplines, normative theory, relativization, comparative social science, universality-particularity.
27 Nisan 2015 Pazartesi
Yüzyıl Sonra ‘Şehir’i Okuma Denemesi
Robert E. Park ve Ernest W. Burgess'in 1925 yılında yayınladıkları, "Şehir: Kent Ortamındaki İnsan Davranışlarının Araştırılması Üzerine Öneriler" kitabının Heretik Yayınları'ndan çıkan çevirisi için yazdığım takdim yazısının pdf'sini paylaşıyorum. PDF
3 Temmuz 2012 Salı
Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme
Şehir sosyolojisi alanının teorik kaynakları üzerine Türkçe'de bazı kaynaklar mevcut. Ancak klasik dönem tartışmaları hakkında efradını cami ağyarını mani bir metin bulmak o kadar kolay değil.
Bir Kent Sosyolojisi derlemesi için benden bir yazı istendiğinde bu konuda yazmanın iyi olacağını düşündüm. Kırküç sayfalık uzunca bir makale ortaya çıktı. Geçtiğimiz ay Hece Yayınları arasından Kent Sosyolojisi derlemesinde çıktı. Yazının başlığı "Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme". Normatif olmaktan kaçınmaya çalıştım ve daha tanıtıcı bir metin olmasına gayret ettim.
Özetlemem gerekirse yazı şu konuları içeriyor:
Şehir sosyolojisi ve şehircilik bilimi alanının doğuşuna zemin hazırlayan 19. yüzyıl kentleşme tarihinin ve sanayi şehirlerinin gelişme ve değişim dinamiklerinin ana hatlarıyla özeti. Şehir çalışmaları alanında kompleksiteye duyarlı metotlarla çalışmanın gerekliliği hakkında bir yöntemsel değerlendirme.
Daha sonra sanayi toplumu ve kapitalizm bağlamında kenti anlama denemeleri ve özellikle kent planlama çalışmalarının başlangıcı. Bu çerçevede ütopik olan ve olmayan kent planlaması ve kent çalışması girişimlerinin başlangıcı: Sir Ebenezer Howard, Sir Raymond Unwin, Sir Patrick Geddes ve Lewis Mumford'ın alanının kuruluşuna katkıları.
Ardından kuruluş döneminin paradigmasının şekillenmesinde derin etkileri olan Alman kültür dairesindeki yazarlara bir bakış: Max Weber, Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Walter Benjamin, Oswald Spengler.
Giriş niteliğindeki ilk yirmi sayfalık bölümü takiben kent ve göç sosyolojisinin kuruluşuna öncülük eden Chicago Okulu'nun çalışmaları üzerinde duruyorum: Robert Ezra Park, Ernest Burgess, Louis Wirth, Harvey Zorbaugh, William Thomas, Florian Znaniecki, Franklin Frazier ve Charles S. Johnson'ın çalışmalarının kent sosyolojisi bağlamındaki önemleri.
Onbir sayfalık bu bölümün ardından 1945 sonrasında kent sosyolojisi alanındaki yeni gelişmeleri genel hatlarıyla ele almaya çalışıyorum. Raymond Pahl, John Rex ve Robert Moore'un Chicago geleneğine eleştirilerine kısaca odaklandıktan sonra Charles Tilly'nin ekolojik modelini açıkladığı tablosunu merkeze alarak yaklaşımları sınıflandırmaya çalıştım.
En son Herbert Gans'ın ve Manuel Castells'in ilk dönem kritiklerini kısaca zikrettikten sonra 1970'lerin başında yazıyı bitiriyorum.
Aşağıya PDF formatında ekliyorum yazıyı.
İNDİR
Bir Kent Sosyolojisi derlemesi için benden bir yazı istendiğinde bu konuda yazmanın iyi olacağını düşündüm. Kırküç sayfalık uzunca bir makale ortaya çıktı. Geçtiğimiz ay Hece Yayınları arasından Kent Sosyolojisi derlemesinde çıktı. Yazının başlığı "Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme". Normatif olmaktan kaçınmaya çalıştım ve daha tanıtıcı bir metin olmasına gayret ettim.
Özetlemem gerekirse yazı şu konuları içeriyor:
Şehir sosyolojisi ve şehircilik bilimi alanının doğuşuna zemin hazırlayan 19. yüzyıl kentleşme tarihinin ve sanayi şehirlerinin gelişme ve değişim dinamiklerinin ana hatlarıyla özeti. Şehir çalışmaları alanında kompleksiteye duyarlı metotlarla çalışmanın gerekliliği hakkında bir yöntemsel değerlendirme.
Daha sonra sanayi toplumu ve kapitalizm bağlamında kenti anlama denemeleri ve özellikle kent planlama çalışmalarının başlangıcı. Bu çerçevede ütopik olan ve olmayan kent planlaması ve kent çalışması girişimlerinin başlangıcı: Sir Ebenezer Howard, Sir Raymond Unwin, Sir Patrick Geddes ve Lewis Mumford'ın alanının kuruluşuna katkıları.
Ardından kuruluş döneminin paradigmasının şekillenmesinde derin etkileri olan Alman kültür dairesindeki yazarlara bir bakış: Max Weber, Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Walter Benjamin, Oswald Spengler.
Giriş niteliğindeki ilk yirmi sayfalık bölümü takiben kent ve göç sosyolojisinin kuruluşuna öncülük eden Chicago Okulu'nun çalışmaları üzerinde duruyorum: Robert Ezra Park, Ernest Burgess, Louis Wirth, Harvey Zorbaugh, William Thomas, Florian Znaniecki, Franklin Frazier ve Charles S. Johnson'ın çalışmalarının kent sosyolojisi bağlamındaki önemleri.
Onbir sayfalık bu bölümün ardından 1945 sonrasında kent sosyolojisi alanındaki yeni gelişmeleri genel hatlarıyla ele almaya çalışıyorum. Raymond Pahl, John Rex ve Robert Moore'un Chicago geleneğine eleştirilerine kısaca odaklandıktan sonra Charles Tilly'nin ekolojik modelini açıkladığı tablosunu merkeze alarak yaklaşımları sınıflandırmaya çalıştım.
En son Herbert Gans'ın ve Manuel Castells'in ilk dönem kritiklerini kısaca zikrettikten sonra 1970'lerin başında yazıyı bitiriyorum.
Aşağıya PDF formatında ekliyorum yazıyı.
İNDİR
5 Ocak 2012 Perşembe
Andrew Abbott-Şikago Okulu 100 Yaşında
Bu yazıda bir kitap bağlamında sosyoloji tarihi sayfalarına ilginç bir olay olarak geçecek hadiselerin birinden bahsedeceğim. Andrew Abbott Amerikan sosyolojisinin yaşayan ustalarından. Abbott kendisini Şikago Okulu geleneği içinde konumlandırmış ve bol ödüllü birçok araştırmaya imza atmış bir sosyolog. 1988'de yazdığı The System of Professions (Mesleklerin Sistemi) adlı kitabı modern toplumlarda ileri işbölümü ve uzman emeği üzerine yazılmış eserlerin en önemlilerinden. Kitap Amerikan Sosyoloji Derneği'nden Sorokin ödülü alır. Daha önceden Amerikan Psikiyatri Derneği üzerine ve psikiyatri mesleğinin doğuşu üzerine yazdığı makaleler de referans eser niteliğinde. Son on yılda sosyolojik epistemoloji alanına, bir çoğu önceki yıllarda yayınladığı makalelerinin oldukça sistematik derlenmesinden oluşan Chaos of Disciplines (Disiplinlerin Kaosu), Time Matters (Zaman Meseleleri) ve Methods of Discovery (Keşif Yöntemleri) adlı kitaplarıyla esaslı katkılar yaptı. Çalışmalarında Şikago okulunun ekolojik terminolojisini, pragmatik felsefesini ve post-pozitivist sosyal bilimlerinin epistemolojisini temel alan ve "sekans analizi" adını verdiği yapı ve aktör ilişkilerini içermenin yanı sıra sosyolojide sıklıkla ihmal edilen "olay" faktörünü de analize dahil eden bir toplumsal zaman teorisi ve sosyal değişim açıklama programı geliştirerek yenilikçi bir araştırma programı sunar. Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin editörlerindendir ki bu aşağıda yazacağım olayla ilgisi nedeniyle oldukça ironiktir.
Uzatmadan geleyim konuya. American Journal of Sociology'nin (Amerikan Sosyoloji Dergisi - AJS) editörü Prof. Marta Tienda AJS'nin tarihi hakkında bir makale yazıp yazmayacağını 1992 senesinde Abbott'a sorar. Amaç 1995'de derginin kuruluş yıldönümü onuruna dergi hakkında bir yazı yayınlamaktır. Abbott teklifi kabul eder. Bir arşiv çalışmasından sonra yazısını tamamlar. Yazısını Şikago Okulu'nun ilk dönemi ve yine bölümün yayını olan AJS'nin de ilk dönemiyle sınırlar. Kendisinden beklenen formel kuramlar ve hipotez testleri çerçevesindeki bir yazı yerine, Şikago Okulu'nun analitik ve karmaşık bir öyküsü sunulur. Bölüm içindeki ayak oyunları, okulun kurumsal gelişimi gibi mevzular da yazının içindedir. Fakat okulun 1945 öncesindeki tarihi konusunda "yetersiz" bir bakış açısına ve bilgisizliğe "sahip" editörler için yazının büyük bölümü gereksiz görülür ve yazıdan geniş kesintiler ve neredeyse tamamen yeniden yazma talep edilir. Bu sırada Abbott Şikago'da dekan, Amerikan Sosyoloji Derneği'nde ise yayın komite üyesi olmuştur. Bu skandal geri çevirmeden sonra Abbott yazıyı geri çeker. 1997'de Social Forces dergisinde Zaman ve Mekan Üzerine: Şikago Okulunun Çağdaş Geçerliliği adıyla yayınlar. Daha sonra yazdığı bu makaleyi de içerecek şekilde çalışmanın boyutlarını genişleterek bölümün tarihi ile derginin -AJS'nin- tarihini iç içe anlatan bir kitap çalışmasına girer.
Derginin ve bölümün arşivini, kişisel mektupları, yayınlanmış eserleri didik didik eder ve bölümün ve mesleğin tarihi hakkında titiz bir sosyolojik monografi yazar. İkinci bölümünü Emanuel Giziano'yla birlikte araştırır ve kaleme alır. En sonunda kitap Bölüm ve Disiplin: Şikago Sosyoloji 100 Yaşında adıyla 1999'da yayınlanır. Yazısını yayımlamayı reddeden Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin 2000 yılından sonra editörü olur ki bu biraz da kitabın başarısı ve sosyologlar arasında yarattığı etkiyle de bağlantılı olsa gerek.
Çalışma yedi bölümden oluşuyor. İlk otuz sayfa mükemmel denebilecek bir ayrıntıda bir Şikago Okulu monografisi sunuyor. İkinci bölüm Albion Small döneminde (1854-1926) bölümün kuruluşu, idari tarihi, derginin yayın hayatına başlaması, bölüme yeni katılımlar gibi konuları ve AJS'nin tarihini anlatıyor. Hangi mesleklerden insanlar dergiyi daha çok domine etti, derginin Small dönemindeki kimliği nasıl şekillendi, efsanevi Robert Park ve ekibinin getirdiği yenilik nasıl tuttu gibi sayısız konunun açımlanmasıyla bu bölüm şekillenmiş. Ayrıca bu dönemde bölüm içinde yapılan ve özellikle kent, ırk çalışmaları, etnisite sosyolojisinin kurucu eserleri olarak anılan Park, Hughes, Wirth, Zorbaugh gibi isimlerin yazdığı eserlerin bağlamı da hikayede mevcut. Üniversite ve fakülte yönetiminden kaynaklanan bir dizi tercihin yarattığı etkiler odağında geçen otuz yılda oluşmuş ekibin nasıl dağıldığı, yeni isimlerin bölüme girmesiyle araştırma programına ilişkin tartışmaların ne tür şekiller aldığı, bir dizi arka arkaya beklenmedik ölümün bölümün geleceğini nasıl etkilediği Geçiş Dönemi olarak ele alınan üçüncü bölümde anlatılıyor. Bu 2. ve 3. bölümler aynı zamanda sosyoloji tarihinde hala anılmaya değer parlak kentsel etnografilere de değiniyor. The City (Şehir) adlı klasik başyapıttan başlayarak Louis Wirth, Everett Hughes, Harvey Zorbaugh, Nancy Fraser gibi isimlerin yazdıkları eserlerin önemi bu bölümün anlatımında daha da belirginleşiyor. Geçiş Dönemi okul tarihinde önemli etkiler bırakır. Özellikle sosyolojik epistemoloji ve metodoloji konusunda bölüm seminerlerinde profesörler arasındaki hararetli tartışmaların gitgide subjektivist bir pozisyonu güçlendirmesi, Herbert Blumer gibi isimlerin diğer profesörlerin yarattığı dengede yeterli etkinlik alamaması, dekanlığın yaptığı atamalarla bölüme sürekli müdahale etmesi gibi bir çok sorun nedeniyle bölümün parlak dönemi de sona erer. Bu derginin kimliğine de yansır. Amerikan Sosyoloji Derneği'nin yeni bir dergi çıkarmaya başlaması (American Sociological Review), Lazarsfeld gibi anaakım pozitivistlerin, rasyonel seçim kuramcılarının ve işlevselci Parsons gibi Harvard hocalarının yeni rakip kuvvetler olarak ortaya çıkması dergiyi de, bölümü de etkiler. Kamuoyu algılarını, kanaatleri, siyasal eğilimleri ölçmeye dayanan sosyolojik gerçeklik ve teoriden bihaber bir pozitivizmin gittikçe güçlenmesi bölümün zengin sosyal araştırma ve etnografik betimlemeye dayanan yaklaşımına ciddi bir rakip olur. Zamanla rakip güçlerin yarattığı iklim Şikago "markası"nı silikleştirir. Dergi kaçınılmaz olarak bu yeni ortama uyum sağlar ve bir ekol yayın olmaktan çok profesyonel meslek dergisine dönüşür. 1955'ten itibaren bölüm yeni bir yön alır. 4., 5. ve 6. bölümlerden hem derginin hem de bölümün savaş sonrası dönemdeki yeni yönelimi ayrıntılı bir biçimde açıklanmaktadır. Mevcut teorik birikimle uyumlu çalışanların yanı sıra James Coleman (rasyonel seçim kuramı), Edward Shills (tarihsel sosyoloji), Morris Janovitz (Ordu Sosyolojisi) gibi birçok isimle bölüm hem zenginleşir ama aynı zamanda farklılaşarak ilk dönemdeki insicamını kaybeder.
Abbott'un kilit kavramlarından biri "çevre"dir. Ekolojik bakış açısını yansıtan bu kavramla Abbott, bir meslek ve onun icrası ile etrafındaki idari (üniversite, fakülte, bölüm içi gelişmeler), sosyal (akademisyenlerin sosyal çevresi) ve ekonomik (araştırma fonları gibi) dünya arasındaki ilişkileri ayrıntısıyla birbirine bağlar. Abbott'un iş ve meslek sosyolojisi çalışmalarında da bu terminoloji başattır. Abbott'a göre bölümün kuruluş yıllarından kalma sosyal araştırma, sahada gözlem, katılımlı gözlem, etnografi gibi yöntemlere dayalı birikim 1970'lerden itibaren yeni kuşaklarla yeniden organize olur. Nesne açıklanırken modelin kompleksiteye ve zaman-mekan boyutlarına duyarlılığı bakımından zaman içinde farklı çerçeveler de gelişir. Ağ yaklaşımın ustalarından Edward Laumann, Peter Blau, Andrew Abbott, Ervin Goffman, doktorasını Şikago'da aldıktan sonra bu bölümde yıllarca çalışan Harrison White gibi isimler okulun yeni kuşak isimlerindendir. Son bölümde Abbott'a göre ilk yıllarında yapılan büyük araştırmalarla uyumlu şekilde "bölüm" meydan okumasını sürdürmektedir. Kitap sosyoloji tarihinin en önemli sayfalarından birini sosyolojinin araçlarını mesleğin tarihine tutarak başarıyla irdeliyor. Amerikan pragmatizminden sofistike bir sosyolojik teori üreten okulun/ekolün epistemolojik ve metodolojik bakımdan kendi içinde çeşitlenerek büyümesi ve olgunlaşması da dikkate değer.
 |
| Andrew Abbott |
Uzatmadan geleyim konuya. American Journal of Sociology'nin (Amerikan Sosyoloji Dergisi - AJS) editörü Prof. Marta Tienda AJS'nin tarihi hakkında bir makale yazıp yazmayacağını 1992 senesinde Abbott'a sorar. Amaç 1995'de derginin kuruluş yıldönümü onuruna dergi hakkında bir yazı yayınlamaktır. Abbott teklifi kabul eder. Bir arşiv çalışmasından sonra yazısını tamamlar. Yazısını Şikago Okulu'nun ilk dönemi ve yine bölümün yayını olan AJS'nin de ilk dönemiyle sınırlar. Kendisinden beklenen formel kuramlar ve hipotez testleri çerçevesindeki bir yazı yerine, Şikago Okulu'nun analitik ve karmaşık bir öyküsü sunulur. Bölüm içindeki ayak oyunları, okulun kurumsal gelişimi gibi mevzular da yazının içindedir. Fakat okulun 1945 öncesindeki tarihi konusunda "yetersiz" bir bakış açısına ve bilgisizliğe "sahip" editörler için yazının büyük bölümü gereksiz görülür ve yazıdan geniş kesintiler ve neredeyse tamamen yeniden yazma talep edilir. Bu sırada Abbott Şikago'da dekan, Amerikan Sosyoloji Derneği'nde ise yayın komite üyesi olmuştur. Bu skandal geri çevirmeden sonra Abbott yazıyı geri çeker. 1997'de Social Forces dergisinde Zaman ve Mekan Üzerine: Şikago Okulunun Çağdaş Geçerliliği adıyla yayınlar. Daha sonra yazdığı bu makaleyi de içerecek şekilde çalışmanın boyutlarını genişleterek bölümün tarihi ile derginin -AJS'nin- tarihini iç içe anlatan bir kitap çalışmasına girer.
Derginin ve bölümün arşivini, kişisel mektupları, yayınlanmış eserleri didik didik eder ve bölümün ve mesleğin tarihi hakkında titiz bir sosyolojik monografi yazar. İkinci bölümünü Emanuel Giziano'yla birlikte araştırır ve kaleme alır. En sonunda kitap Bölüm ve Disiplin: Şikago Sosyoloji 100 Yaşında adıyla 1999'da yayınlanır. Yazısını yayımlamayı reddeden Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin 2000 yılından sonra editörü olur ki bu biraz da kitabın başarısı ve sosyologlar arasında yarattığı etkiyle de bağlantılı olsa gerek.
Çalışma yedi bölümden oluşuyor. İlk otuz sayfa mükemmel denebilecek bir ayrıntıda bir Şikago Okulu monografisi sunuyor. İkinci bölüm Albion Small döneminde (1854-1926) bölümün kuruluşu, idari tarihi, derginin yayın hayatına başlaması, bölüme yeni katılımlar gibi konuları ve AJS'nin tarihini anlatıyor. Hangi mesleklerden insanlar dergiyi daha çok domine etti, derginin Small dönemindeki kimliği nasıl şekillendi, efsanevi Robert Park ve ekibinin getirdiği yenilik nasıl tuttu gibi sayısız konunun açımlanmasıyla bu bölüm şekillenmiş. Ayrıca bu dönemde bölüm içinde yapılan ve özellikle kent, ırk çalışmaları, etnisite sosyolojisinin kurucu eserleri olarak anılan Park, Hughes, Wirth, Zorbaugh gibi isimlerin yazdığı eserlerin bağlamı da hikayede mevcut. Üniversite ve fakülte yönetiminden kaynaklanan bir dizi tercihin yarattığı etkiler odağında geçen otuz yılda oluşmuş ekibin nasıl dağıldığı, yeni isimlerin bölüme girmesiyle araştırma programına ilişkin tartışmaların ne tür şekiller aldığı, bir dizi arka arkaya beklenmedik ölümün bölümün geleceğini nasıl etkilediği Geçiş Dönemi olarak ele alınan üçüncü bölümde anlatılıyor. Bu 2. ve 3. bölümler aynı zamanda sosyoloji tarihinde hala anılmaya değer parlak kentsel etnografilere de değiniyor. The City (Şehir) adlı klasik başyapıttan başlayarak Louis Wirth, Everett Hughes, Harvey Zorbaugh, Nancy Fraser gibi isimlerin yazdıkları eserlerin önemi bu bölümün anlatımında daha da belirginleşiyor. Geçiş Dönemi okul tarihinde önemli etkiler bırakır. Özellikle sosyolojik epistemoloji ve metodoloji konusunda bölüm seminerlerinde profesörler arasındaki hararetli tartışmaların gitgide subjektivist bir pozisyonu güçlendirmesi, Herbert Blumer gibi isimlerin diğer profesörlerin yarattığı dengede yeterli etkinlik alamaması, dekanlığın yaptığı atamalarla bölüme sürekli müdahale etmesi gibi bir çok sorun nedeniyle bölümün parlak dönemi de sona erer. Bu derginin kimliğine de yansır. Amerikan Sosyoloji Derneği'nin yeni bir dergi çıkarmaya başlaması (American Sociological Review), Lazarsfeld gibi anaakım pozitivistlerin, rasyonel seçim kuramcılarının ve işlevselci Parsons gibi Harvard hocalarının yeni rakip kuvvetler olarak ortaya çıkması dergiyi de, bölümü de etkiler. Kamuoyu algılarını, kanaatleri, siyasal eğilimleri ölçmeye dayanan sosyolojik gerçeklik ve teoriden bihaber bir pozitivizmin gittikçe güçlenmesi bölümün zengin sosyal araştırma ve etnografik betimlemeye dayanan yaklaşımına ciddi bir rakip olur. Zamanla rakip güçlerin yarattığı iklim Şikago "markası"nı silikleştirir. Dergi kaçınılmaz olarak bu yeni ortama uyum sağlar ve bir ekol yayın olmaktan çok profesyonel meslek dergisine dönüşür. 1955'ten itibaren bölüm yeni bir yön alır. 4., 5. ve 6. bölümlerden hem derginin hem de bölümün savaş sonrası dönemdeki yeni yönelimi ayrıntılı bir biçimde açıklanmaktadır. Mevcut teorik birikimle uyumlu çalışanların yanı sıra James Coleman (rasyonel seçim kuramı), Edward Shills (tarihsel sosyoloji), Morris Janovitz (Ordu Sosyolojisi) gibi birçok isimle bölüm hem zenginleşir ama aynı zamanda farklılaşarak ilk dönemdeki insicamını kaybeder.
Abbott'un kilit kavramlarından biri "çevre"dir. Ekolojik bakış açısını yansıtan bu kavramla Abbott, bir meslek ve onun icrası ile etrafındaki idari (üniversite, fakülte, bölüm içi gelişmeler), sosyal (akademisyenlerin sosyal çevresi) ve ekonomik (araştırma fonları gibi) dünya arasındaki ilişkileri ayrıntısıyla birbirine bağlar. Abbott'un iş ve meslek sosyolojisi çalışmalarında da bu terminoloji başattır. Abbott'a göre bölümün kuruluş yıllarından kalma sosyal araştırma, sahada gözlem, katılımlı gözlem, etnografi gibi yöntemlere dayalı birikim 1970'lerden itibaren yeni kuşaklarla yeniden organize olur. Nesne açıklanırken modelin kompleksiteye ve zaman-mekan boyutlarına duyarlılığı bakımından zaman içinde farklı çerçeveler de gelişir. Ağ yaklaşımın ustalarından Edward Laumann, Peter Blau, Andrew Abbott, Ervin Goffman, doktorasını Şikago'da aldıktan sonra bu bölümde yıllarca çalışan Harrison White gibi isimler okulun yeni kuşak isimlerindendir. Son bölümde Abbott'a göre ilk yıllarında yapılan büyük araştırmalarla uyumlu şekilde "bölüm" meydan okumasını sürdürmektedir. Kitap sosyoloji tarihinin en önemli sayfalarından birini sosyolojinin araçlarını mesleğin tarihine tutarak başarıyla irdeliyor. Amerikan pragmatizminden sofistike bir sosyolojik teori üreten okulun/ekolün epistemolojik ve metodolojik bakımdan kendi içinde çeşitlenerek büyümesi ve olgunlaşması da dikkate değer.
2 Ocak 2012 Pazartesi
Habitat II Tartışmaları ve İstanbul’da Toplumsal Dönüşüm
Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi'nin 2010 yılı 16. sayısı İstanbul Tarihi için yazdığım "Habitat II Tartışmaları ve İstanbul’da Toplumsal Dönüşüm" başlıklı makalemi ekliyorum.
Daha önceden Habitat II ve Konut Sorunu başlıklı bir yazıda başka bazı sorun alanlarına işaret etmeye çalışmıştım. Kentleşme ve çevre sorunlarının temel parametrelerinin tespitinde etkili bir kurum olan Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşmeleri Merkezi'nin faaliyetleri de bir ölçüde bu toplantıların yarattığı gündemler üzerinde şekilleniyor. Kentleşme, ekoloji, yapılı çevre, planlama gibi alanlarda çalışanlar için merkezin internet sitesi çok faydalı. PDF
Son dönemdeki toplu konut, kentsel dönüşüm tartışmalarının bir ön müzakeresi olarak da düşünülebilecek ve 1997'de İstanbul'da yapılan Habitat toplantısının İstanbul'un dönüşümü bağlamını kurmak için yazmıştım.
Daha önceden Habitat II ve Konut Sorunu başlıklı bir yazıda başka bazı sorun alanlarına işaret etmeye çalışmıştım. Kentleşme ve çevre sorunlarının temel parametrelerinin tespitinde etkili bir kurum olan Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşmeleri Merkezi'nin faaliyetleri de bir ölçüde bu toplantıların yarattığı gündemler üzerinde şekilleniyor. Kentleşme, ekoloji, yapılı çevre, planlama gibi alanlarda çalışanlar için merkezin internet sitesi çok faydalı. PDF
 |
Süleymaniye'den Zeyrek ve Fatih -
Fotograf Alim Arlı
|
 |
Süleymaniye'de Metruk ve Yıkık Bir
Konak - Fotograf Alim Arlı
|
11 Ekim 2011 Salı
Socio-Spatial Differentiation in Globalizing Istanbul (2000)
Socio-Spatial Differentiation in Globalizing Istanbul (2000). PDF
Küreselleşen İstanbul'da Sosyo-Mekansal Farklılaşma
2000 yılı itibariyle 12 yaş üzeri aktif farklı sektörlerde çalışan 160.485 birey üzerinde yapılan istatiksel bir çalışma. Sektörlerin bölgesel yoğunlaşma alanları, bir arada bulunan farklı işkollarının mekansal dağılımı üzerine bir araştırma. PDF
Eduational Profiles in the Districts of Istanbul (2008)
Eduational Profiles in the Districts of Istanbul (2008) PDF
İstanbul İlçelerinin Eğitim Profilleri (2008)
2008 yılı itibariyle İstanbul'da yaşayan 6 yaş üstü 11.330.155 bireyin meskun bulundukları ilçeler itibariyle eğitim profillerini içeren makalem (Suvat Parin ile birlikte). İstanbul'un toplumsal mekanında farklı ilçe ve ilçe grupları arasında bitirilen okul profilleri itibariyle oluşan tabakalaşma biçimlerini gösteren önemli istatistiki bulgular mevcut. Türkçesini okumak isteyenler için. PDF
Merkez ve Çevre Paradigmasının Sınırlılıkları
Merkez ve çevre paradigmasını konu alan bu yazı Toplum ve Bilim dergisinin 105. sayısında yayınlandı. Yazının başlığı, "Devletin sürekliliği, devrimin muhafazası, toplumun denetimi sorunu: Merkez-çevre paradigmasının sınırlılıkları üzerine notlar" idi. PDF
17 Ocak 2011 Pazartesi
Türkiye’de Yeni Kent Sosyolojisi: Murat Güvenç’i Okumak
Yine TALİD'te çıkan Türkiye'de Yeni Kent Sosyolojisi: Murat Güvenç'i Okumak adlı yazım. PDF
Murat Güvenç'in eserlerine genel bir bakış.
Murat Güvenç'in eserlerine genel bir bakış.
Türkiye’de Sosyolojinin Eleştirel Kapasitesi: Şerif Mardin Üzerine
TALİD'in Türk Sosyoloji Tarihi sayısında Türkiye'de Sosyolojinin Eleştirel Kapasitesi: Şerif Mardin Üzerine başlığıyla 2008 yılında yayınlanan yazım. PDF
Yazıya bloga önceden koyduğum Şerif Mardin Bibliyografyası ile birlikte bakmakta yarar var.
Yazıya bloga önceden koyduğum Şerif Mardin Bibliyografyası ile birlikte bakmakta yarar var.
Türkiye'de Sosyolojinin 100 Yılı-Mirası ve Bugünü
Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi'nin Türk Sosyoloji Tarihi sayısında Doç. Dr. Yücel Bulut ile birlikte 2008 yılında editörlüğünü yaptığım sayıya giriş mahiyetinde yazdığımız Türkiye'de Sosyolojiyle 100 Yıl: Mirası ve Bugünü adlı yazı. PDF
Sayının genel görünümü ve diğer yazılara buradan bakılabilir. PDF
Sayının genel görünümü ve diğer yazılara buradan bakılabilir. PDF
2 Kasım 2010 Salı
Anlayış Yazıları
Anlayış dergisinde değişik zamanlarda çıkan kısa değerlendirme yazıları.
AB-Türkiye ilişkileri kapsamında toplumun yeniden inşası (Ocak 2005) Link
Hayat! Parçalanmış mı istersiniz, sakatlanmış mı? (Subat 2005:) Link
Hatalı bir ikilem: Küreselleşme ve milliyetçilik çatışması (Nisan 2005) Link
Nobel tartışmalarının encâmı (Kasim 2006) Link
Enformasyonel kapitalizm ve akut yoksulluk (Agustos 2008) Link
Turgut Cansever’in ardından (Mart 2009) Link
Üç maymun dekoru ve Taraf (Aralik 2009) Link
AB-Türkiye ilişkileri kapsamında toplumun yeniden inşası (Ocak 2005) Link
Hayat! Parçalanmış mı istersiniz, sakatlanmış mı? (Subat 2005:) Link
Hatalı bir ikilem: Küreselleşme ve milliyetçilik çatışması (Nisan 2005) Link
Nobel tartışmalarının encâmı (Kasim 2006) Link
Enformasyonel kapitalizm ve akut yoksulluk (Agustos 2008) Link
Turgut Cansever’in ardından (Mart 2009) Link
Üç maymun dekoru ve Taraf (Aralik 2009) Link
İdeoloji Kavramının Aşınması ve Bourdieu'nun Kuramsal Seçenekleri
Güney'le (Çeğin) birlikte henüz Ocak ve Zanaat çıkmadan evvel 2004 senesinde yazdığımız ve Doğu Batı dergisinde yayınlanan Bourdieu üzerinden bir ideoloji kritiği yazısı. PDF
Google Chrome ile indirmek gerekiyor. Diğer sunucular desteklemeyebilir.
Google Chrome ile indirmek gerekiyor. Diğer sunucular desteklemeyebilir.
Şerif Mardin Bibliyografyası 1950-2007 ve 50'lerde Mardin
Şerif Mardin'in eserlerinin kronolojik bir tasnifi. Divan Dergisi'nde yayınlanan dar versiyonu: PDF
Daha sonra Doğu Batı Yayınlarından çıkan Şerif Mardin'e Armağan adlı kitapta genişleterek tekrar yayınladım.
Tenkitli versiyonu : PDF
Ayrıca 1950'li yıllarda akademik yaşamının ilk döneminde hem SBF hocası hem de Hürriyet Partisi genel sekreteri Şerif Mardin'in çalışmalarına eleştirel bir bakış.
Weberci Bir Düşünürün Başlangıç Temrinleri: PDF
Daha sonra Doğu Batı Yayınlarından çıkan Şerif Mardin'e Armağan adlı kitapta genişleterek tekrar yayınladım.
Tenkitli versiyonu : PDF
Ayrıca 1950'li yıllarda akademik yaşamının ilk döneminde hem SBF hocası hem de Hürriyet Partisi genel sekreteri Şerif Mardin'in çalışmalarına eleştirel bir bakış.
Weberci Bir Düşünürün Başlangıç Temrinleri: PDF
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)