Chicago Okulu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Chicago Okulu etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
27 Nisan 2015 Pazartesi
3 Temmuz 2012 Salı
Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme
Şehir sosyolojisi alanının teorik kaynakları üzerine Türkçe'de bazı kaynaklar mevcut. Ancak klasik dönem tartışmaları hakkında efradını cami ağyarını mani bir metin bulmak o kadar kolay değil.
Bir Kent Sosyolojisi derlemesi için benden bir yazı istendiğinde bu konuda yazmanın iyi olacağını düşündüm. Kırküç sayfalık uzunca bir makale ortaya çıktı. Geçtiğimiz ay Hece Yayınları arasından Kent Sosyolojisi derlemesinde çıktı. Yazının başlığı "Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme". Normatif olmaktan kaçınmaya çalıştım ve daha tanıtıcı bir metin olmasına gayret ettim.
Özetlemem gerekirse yazı şu konuları içeriyor:
Şehir sosyolojisi ve şehircilik bilimi alanının doğuşuna zemin hazırlayan 19. yüzyıl kentleşme tarihinin ve sanayi şehirlerinin gelişme ve değişim dinamiklerinin ana hatlarıyla özeti. Şehir çalışmaları alanında kompleksiteye duyarlı metotlarla çalışmanın gerekliliği hakkında bir yöntemsel değerlendirme.
Daha sonra sanayi toplumu ve kapitalizm bağlamında kenti anlama denemeleri ve özellikle kent planlama çalışmalarının başlangıcı. Bu çerçevede ütopik olan ve olmayan kent planlaması ve kent çalışması girişimlerinin başlangıcı: Sir Ebenezer Howard, Sir Raymond Unwin, Sir Patrick Geddes ve Lewis Mumford'ın alanının kuruluşuna katkıları.
Ardından kuruluş döneminin paradigmasının şekillenmesinde derin etkileri olan Alman kültür dairesindeki yazarlara bir bakış: Max Weber, Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Walter Benjamin, Oswald Spengler.
Giriş niteliğindeki ilk yirmi sayfalık bölümü takiben kent ve göç sosyolojisinin kuruluşuna öncülük eden Chicago Okulu'nun çalışmaları üzerinde duruyorum: Robert Ezra Park, Ernest Burgess, Louis Wirth, Harvey Zorbaugh, William Thomas, Florian Znaniecki, Franklin Frazier ve Charles S. Johnson'ın çalışmalarının kent sosyolojisi bağlamındaki önemleri.
Onbir sayfalık bu bölümün ardından 1945 sonrasında kent sosyolojisi alanındaki yeni gelişmeleri genel hatlarıyla ele almaya çalışıyorum. Raymond Pahl, John Rex ve Robert Moore'un Chicago geleneğine eleştirilerine kısaca odaklandıktan sonra Charles Tilly'nin ekolojik modelini açıkladığı tablosunu merkeze alarak yaklaşımları sınıflandırmaya çalıştım.
En son Herbert Gans'ın ve Manuel Castells'in ilk dönem kritiklerini kısaca zikrettikten sonra 1970'lerin başında yazıyı bitiriyorum.
Aşağıya PDF formatında ekliyorum yazıyı.
İNDİR
Bir Kent Sosyolojisi derlemesi için benden bir yazı istendiğinde bu konuda yazmanın iyi olacağını düşündüm. Kırküç sayfalık uzunca bir makale ortaya çıktı. Geçtiğimiz ay Hece Yayınları arasından Kent Sosyolojisi derlemesinde çıktı. Yazının başlığı "Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme". Normatif olmaktan kaçınmaya çalıştım ve daha tanıtıcı bir metin olmasına gayret ettim.
Özetlemem gerekirse yazı şu konuları içeriyor:
Şehir sosyolojisi ve şehircilik bilimi alanının doğuşuna zemin hazırlayan 19. yüzyıl kentleşme tarihinin ve sanayi şehirlerinin gelişme ve değişim dinamiklerinin ana hatlarıyla özeti. Şehir çalışmaları alanında kompleksiteye duyarlı metotlarla çalışmanın gerekliliği hakkında bir yöntemsel değerlendirme.
Daha sonra sanayi toplumu ve kapitalizm bağlamında kenti anlama denemeleri ve özellikle kent planlama çalışmalarının başlangıcı. Bu çerçevede ütopik olan ve olmayan kent planlaması ve kent çalışması girişimlerinin başlangıcı: Sir Ebenezer Howard, Sir Raymond Unwin, Sir Patrick Geddes ve Lewis Mumford'ın alanının kuruluşuna katkıları.
Ardından kuruluş döneminin paradigmasının şekillenmesinde derin etkileri olan Alman kültür dairesindeki yazarlara bir bakış: Max Weber, Georg Simmel, Ferdinand Tönnies, Walter Benjamin, Oswald Spengler.
Giriş niteliğindeki ilk yirmi sayfalık bölümü takiben kent ve göç sosyolojisinin kuruluşuna öncülük eden Chicago Okulu'nun çalışmaları üzerinde duruyorum: Robert Ezra Park, Ernest Burgess, Louis Wirth, Harvey Zorbaugh, William Thomas, Florian Znaniecki, Franklin Frazier ve Charles S. Johnson'ın çalışmalarının kent sosyolojisi bağlamındaki önemleri.
Onbir sayfalık bu bölümün ardından 1945 sonrasında kent sosyolojisi alanındaki yeni gelişmeleri genel hatlarıyla ele almaya çalışıyorum. Raymond Pahl, John Rex ve Robert Moore'un Chicago geleneğine eleştirilerine kısaca odaklandıktan sonra Charles Tilly'nin ekolojik modelini açıkladığı tablosunu merkeze alarak yaklaşımları sınıflandırmaya çalıştım.
En son Herbert Gans'ın ve Manuel Castells'in ilk dönem kritiklerini kısaca zikrettikten sonra 1970'lerin başında yazıyı bitiriyorum.
Aşağıya PDF formatında ekliyorum yazıyı.
İNDİR
9 Mart 2012 Cuma
Chicago
Chicago kent sosyolojisinin bir alt disiplin olarak doğduğu şehir. İkinci sanayi devriminin birkaç önemli merkezinden ve Amerikan modernliğinin ete kemiğe büründüğü önemli birkaç metropolden birisi. Yayıldığı muazzam genişlikteki alan itibariyle bakıldığında bir metropoliten kabus belki. Michigan Gölü kenarında kurulan şehir, 1830'larda 5-10 haneli bir köyken; 1890'ların sonuna doğru milyonluk bir şehir olmuştur. İşçi-emekçi bayramının doğduğu, sendikal hareketin en kuvvetli olduğu ilk yerlerden. Yanı sıra 1871'den şehrin tamamına yakınını kül eden bir yangından birkaç yıl sonra muazzam bir hızla toplarlanarak tüm dikkatleri üzerine çekmiş ve mimaride adıyla anılan bir ekol üretmiştir.
Etnik ayaklanmaları, grevleri, muazzam büyüklükteki fabrikaları, tarihi borsası, Pulman vagonları, mezbahaneleriyle yeni dünyanın sembol metropollerinden. Katı olan herşeyin buharlaştığı bir mekan. Şehrin tarihi moderniteye farklı bir giriş, nevi şahsına münhasır bir odak olarak da okunmaya uygun.
Paris, Londra gibi Avrupa metropollerinin yanında yeniyi temsil ettiği söylenebilir. Izgara planın kusursuz bir uygulamasıyla hayranlıklar uyandırdığı kadar sırf bu nedenle şiddetli eleştirilerin de odağı olmuş bir kent. "Doğanın metropolü" diyen de var Blues'un Başkenti diyen de. Her ikisi de doğru belki, ancak en çarpıcısı hırslı, engel tanımayan kapitalist girişimciliğin cisimleştiği bu şehir en yoksulu ve en fakiriyle tarihin gördüğü en önemli insan deneylerinden birinin ete kemiğe büründüğü bir yer.
Çok katlı yapıların tarihi bakımından ilkleri bünyesinde barındıran gökdelenlerinin yanı sıra müzeleriyle, sahil yürüyüş yollarıyla, ünlü mimarları, parkları, lokantalarıyla modernliğin katı ve soğuk standartlaştırılmış zamanının metropolü Chicago...
Aşağıda benim ve eşimin çektiğimiz bazı Chicago fotoğrafları...
Etnik ayaklanmaları, grevleri, muazzam büyüklükteki fabrikaları, tarihi borsası, Pulman vagonları, mezbahaneleriyle yeni dünyanın sembol metropollerinden. Katı olan herşeyin buharlaştığı bir mekan. Şehrin tarihi moderniteye farklı bir giriş, nevi şahsına münhasır bir odak olarak da okunmaya uygun.
Paris, Londra gibi Avrupa metropollerinin yanında yeniyi temsil ettiği söylenebilir. Izgara planın kusursuz bir uygulamasıyla hayranlıklar uyandırdığı kadar sırf bu nedenle şiddetli eleştirilerin de odağı olmuş bir kent. "Doğanın metropolü" diyen de var Blues'un Başkenti diyen de. Her ikisi de doğru belki, ancak en çarpıcısı hırslı, engel tanımayan kapitalist girişimciliğin cisimleştiği bu şehir en yoksulu ve en fakiriyle tarihin gördüğü en önemli insan deneylerinden birinin ete kemiğe büründüğü bir yer.
Çok katlı yapıların tarihi bakımından ilkleri bünyesinde barındıran gökdelenlerinin yanı sıra müzeleriyle, sahil yürüyüş yollarıyla, ünlü mimarları, parkları, lokantalarıyla modernliğin katı ve soğuk standartlaştırılmış zamanının metropolü Chicago...
Aşağıda benim ve eşimin çektiğimiz bazı Chicago fotoğrafları...
5 Ocak 2012 Perşembe
Andrew Abbott-Şikago Okulu 100 Yaşında
Bu yazıda bir kitap bağlamında sosyoloji tarihi sayfalarına ilginç bir olay olarak geçecek hadiselerin birinden bahsedeceğim. Andrew Abbott Amerikan sosyolojisinin yaşayan ustalarından. Abbott kendisini Şikago Okulu geleneği içinde konumlandırmış ve bol ödüllü birçok araştırmaya imza atmış bir sosyolog. 1988'de yazdığı The System of Professions (Mesleklerin Sistemi) adlı kitabı modern toplumlarda ileri işbölümü ve uzman emeği üzerine yazılmış eserlerin en önemlilerinden. Kitap Amerikan Sosyoloji Derneği'nden Sorokin ödülü alır. Daha önceden Amerikan Psikiyatri Derneği üzerine ve psikiyatri mesleğinin doğuşu üzerine yazdığı makaleler de referans eser niteliğinde. Son on yılda sosyolojik epistemoloji alanına, bir çoğu önceki yıllarda yayınladığı makalelerinin oldukça sistematik derlenmesinden oluşan Chaos of Disciplines (Disiplinlerin Kaosu), Time Matters (Zaman Meseleleri) ve Methods of Discovery (Keşif Yöntemleri) adlı kitaplarıyla esaslı katkılar yaptı. Çalışmalarında Şikago okulunun ekolojik terminolojisini, pragmatik felsefesini ve post-pozitivist sosyal bilimlerinin epistemolojisini temel alan ve "sekans analizi" adını verdiği yapı ve aktör ilişkilerini içermenin yanı sıra sosyolojide sıklıkla ihmal edilen "olay" faktörünü de analize dahil eden bir toplumsal zaman teorisi ve sosyal değişim açıklama programı geliştirerek yenilikçi bir araştırma programı sunar. Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin editörlerindendir ki bu aşağıda yazacağım olayla ilgisi nedeniyle oldukça ironiktir.
Uzatmadan geleyim konuya. American Journal of Sociology'nin (Amerikan Sosyoloji Dergisi - AJS) editörü Prof. Marta Tienda AJS'nin tarihi hakkında bir makale yazıp yazmayacağını 1992 senesinde Abbott'a sorar. Amaç 1995'de derginin kuruluş yıldönümü onuruna dergi hakkında bir yazı yayınlamaktır. Abbott teklifi kabul eder. Bir arşiv çalışmasından sonra yazısını tamamlar. Yazısını Şikago Okulu'nun ilk dönemi ve yine bölümün yayını olan AJS'nin de ilk dönemiyle sınırlar. Kendisinden beklenen formel kuramlar ve hipotez testleri çerçevesindeki bir yazı yerine, Şikago Okulu'nun analitik ve karmaşık bir öyküsü sunulur. Bölüm içindeki ayak oyunları, okulun kurumsal gelişimi gibi mevzular da yazının içindedir. Fakat okulun 1945 öncesindeki tarihi konusunda "yetersiz" bir bakış açısına ve bilgisizliğe "sahip" editörler için yazının büyük bölümü gereksiz görülür ve yazıdan geniş kesintiler ve neredeyse tamamen yeniden yazma talep edilir. Bu sırada Abbott Şikago'da dekan, Amerikan Sosyoloji Derneği'nde ise yayın komite üyesi olmuştur. Bu skandal geri çevirmeden sonra Abbott yazıyı geri çeker. 1997'de Social Forces dergisinde Zaman ve Mekan Üzerine: Şikago Okulunun Çağdaş Geçerliliği adıyla yayınlar. Daha sonra yazdığı bu makaleyi de içerecek şekilde çalışmanın boyutlarını genişleterek bölümün tarihi ile derginin -AJS'nin- tarihini iç içe anlatan bir kitap çalışmasına girer.
Derginin ve bölümün arşivini, kişisel mektupları, yayınlanmış eserleri didik didik eder ve bölümün ve mesleğin tarihi hakkında titiz bir sosyolojik monografi yazar. İkinci bölümünü Emanuel Giziano'yla birlikte araştırır ve kaleme alır. En sonunda kitap Bölüm ve Disiplin: Şikago Sosyoloji 100 Yaşında adıyla 1999'da yayınlanır. Yazısını yayımlamayı reddeden Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin 2000 yılından sonra editörü olur ki bu biraz da kitabın başarısı ve sosyologlar arasında yarattığı etkiyle de bağlantılı olsa gerek.
Çalışma yedi bölümden oluşuyor. İlk otuz sayfa mükemmel denebilecek bir ayrıntıda bir Şikago Okulu monografisi sunuyor. İkinci bölüm Albion Small döneminde (1854-1926) bölümün kuruluşu, idari tarihi, derginin yayın hayatına başlaması, bölüme yeni katılımlar gibi konuları ve AJS'nin tarihini anlatıyor. Hangi mesleklerden insanlar dergiyi daha çok domine etti, derginin Small dönemindeki kimliği nasıl şekillendi, efsanevi Robert Park ve ekibinin getirdiği yenilik nasıl tuttu gibi sayısız konunun açımlanmasıyla bu bölüm şekillenmiş. Ayrıca bu dönemde bölüm içinde yapılan ve özellikle kent, ırk çalışmaları, etnisite sosyolojisinin kurucu eserleri olarak anılan Park, Hughes, Wirth, Zorbaugh gibi isimlerin yazdığı eserlerin bağlamı da hikayede mevcut. Üniversite ve fakülte yönetiminden kaynaklanan bir dizi tercihin yarattığı etkiler odağında geçen otuz yılda oluşmuş ekibin nasıl dağıldığı, yeni isimlerin bölüme girmesiyle araştırma programına ilişkin tartışmaların ne tür şekiller aldığı, bir dizi arka arkaya beklenmedik ölümün bölümün geleceğini nasıl etkilediği Geçiş Dönemi olarak ele alınan üçüncü bölümde anlatılıyor. Bu 2. ve 3. bölümler aynı zamanda sosyoloji tarihinde hala anılmaya değer parlak kentsel etnografilere de değiniyor. The City (Şehir) adlı klasik başyapıttan başlayarak Louis Wirth, Everett Hughes, Harvey Zorbaugh, Nancy Fraser gibi isimlerin yazdıkları eserlerin önemi bu bölümün anlatımında daha da belirginleşiyor. Geçiş Dönemi okul tarihinde önemli etkiler bırakır. Özellikle sosyolojik epistemoloji ve metodoloji konusunda bölüm seminerlerinde profesörler arasındaki hararetli tartışmaların gitgide subjektivist bir pozisyonu güçlendirmesi, Herbert Blumer gibi isimlerin diğer profesörlerin yarattığı dengede yeterli etkinlik alamaması, dekanlığın yaptığı atamalarla bölüme sürekli müdahale etmesi gibi bir çok sorun nedeniyle bölümün parlak dönemi de sona erer. Bu derginin kimliğine de yansır. Amerikan Sosyoloji Derneği'nin yeni bir dergi çıkarmaya başlaması (American Sociological Review), Lazarsfeld gibi anaakım pozitivistlerin, rasyonel seçim kuramcılarının ve işlevselci Parsons gibi Harvard hocalarının yeni rakip kuvvetler olarak ortaya çıkması dergiyi de, bölümü de etkiler. Kamuoyu algılarını, kanaatleri, siyasal eğilimleri ölçmeye dayanan sosyolojik gerçeklik ve teoriden bihaber bir pozitivizmin gittikçe güçlenmesi bölümün zengin sosyal araştırma ve etnografik betimlemeye dayanan yaklaşımına ciddi bir rakip olur. Zamanla rakip güçlerin yarattığı iklim Şikago "markası"nı silikleştirir. Dergi kaçınılmaz olarak bu yeni ortama uyum sağlar ve bir ekol yayın olmaktan çok profesyonel meslek dergisine dönüşür. 1955'ten itibaren bölüm yeni bir yön alır. 4., 5. ve 6. bölümlerden hem derginin hem de bölümün savaş sonrası dönemdeki yeni yönelimi ayrıntılı bir biçimde açıklanmaktadır. Mevcut teorik birikimle uyumlu çalışanların yanı sıra James Coleman (rasyonel seçim kuramı), Edward Shills (tarihsel sosyoloji), Morris Janovitz (Ordu Sosyolojisi) gibi birçok isimle bölüm hem zenginleşir ama aynı zamanda farklılaşarak ilk dönemdeki insicamını kaybeder.
Abbott'un kilit kavramlarından biri "çevre"dir. Ekolojik bakış açısını yansıtan bu kavramla Abbott, bir meslek ve onun icrası ile etrafındaki idari (üniversite, fakülte, bölüm içi gelişmeler), sosyal (akademisyenlerin sosyal çevresi) ve ekonomik (araştırma fonları gibi) dünya arasındaki ilişkileri ayrıntısıyla birbirine bağlar. Abbott'un iş ve meslek sosyolojisi çalışmalarında da bu terminoloji başattır. Abbott'a göre bölümün kuruluş yıllarından kalma sosyal araştırma, sahada gözlem, katılımlı gözlem, etnografi gibi yöntemlere dayalı birikim 1970'lerden itibaren yeni kuşaklarla yeniden organize olur. Nesne açıklanırken modelin kompleksiteye ve zaman-mekan boyutlarına duyarlılığı bakımından zaman içinde farklı çerçeveler de gelişir. Ağ yaklaşımın ustalarından Edward Laumann, Peter Blau, Andrew Abbott, Ervin Goffman, doktorasını Şikago'da aldıktan sonra bu bölümde yıllarca çalışan Harrison White gibi isimler okulun yeni kuşak isimlerindendir. Son bölümde Abbott'a göre ilk yıllarında yapılan büyük araştırmalarla uyumlu şekilde "bölüm" meydan okumasını sürdürmektedir. Kitap sosyoloji tarihinin en önemli sayfalarından birini sosyolojinin araçlarını mesleğin tarihine tutarak başarıyla irdeliyor. Amerikan pragmatizminden sofistike bir sosyolojik teori üreten okulun/ekolün epistemolojik ve metodolojik bakımdan kendi içinde çeşitlenerek büyümesi ve olgunlaşması da dikkate değer.
 |
| Andrew Abbott |
Uzatmadan geleyim konuya. American Journal of Sociology'nin (Amerikan Sosyoloji Dergisi - AJS) editörü Prof. Marta Tienda AJS'nin tarihi hakkında bir makale yazıp yazmayacağını 1992 senesinde Abbott'a sorar. Amaç 1995'de derginin kuruluş yıldönümü onuruna dergi hakkında bir yazı yayınlamaktır. Abbott teklifi kabul eder. Bir arşiv çalışmasından sonra yazısını tamamlar. Yazısını Şikago Okulu'nun ilk dönemi ve yine bölümün yayını olan AJS'nin de ilk dönemiyle sınırlar. Kendisinden beklenen formel kuramlar ve hipotez testleri çerçevesindeki bir yazı yerine, Şikago Okulu'nun analitik ve karmaşık bir öyküsü sunulur. Bölüm içindeki ayak oyunları, okulun kurumsal gelişimi gibi mevzular da yazının içindedir. Fakat okulun 1945 öncesindeki tarihi konusunda "yetersiz" bir bakış açısına ve bilgisizliğe "sahip" editörler için yazının büyük bölümü gereksiz görülür ve yazıdan geniş kesintiler ve neredeyse tamamen yeniden yazma talep edilir. Bu sırada Abbott Şikago'da dekan, Amerikan Sosyoloji Derneği'nde ise yayın komite üyesi olmuştur. Bu skandal geri çevirmeden sonra Abbott yazıyı geri çeker. 1997'de Social Forces dergisinde Zaman ve Mekan Üzerine: Şikago Okulunun Çağdaş Geçerliliği adıyla yayınlar. Daha sonra yazdığı bu makaleyi de içerecek şekilde çalışmanın boyutlarını genişleterek bölümün tarihi ile derginin -AJS'nin- tarihini iç içe anlatan bir kitap çalışmasına girer.
Derginin ve bölümün arşivini, kişisel mektupları, yayınlanmış eserleri didik didik eder ve bölümün ve mesleğin tarihi hakkında titiz bir sosyolojik monografi yazar. İkinci bölümünü Emanuel Giziano'yla birlikte araştırır ve kaleme alır. En sonunda kitap Bölüm ve Disiplin: Şikago Sosyoloji 100 Yaşında adıyla 1999'da yayınlanır. Yazısını yayımlamayı reddeden Amerikan Sosyoloji Dergisi'nin 2000 yılından sonra editörü olur ki bu biraz da kitabın başarısı ve sosyologlar arasında yarattığı etkiyle de bağlantılı olsa gerek.
Çalışma yedi bölümden oluşuyor. İlk otuz sayfa mükemmel denebilecek bir ayrıntıda bir Şikago Okulu monografisi sunuyor. İkinci bölüm Albion Small döneminde (1854-1926) bölümün kuruluşu, idari tarihi, derginin yayın hayatına başlaması, bölüme yeni katılımlar gibi konuları ve AJS'nin tarihini anlatıyor. Hangi mesleklerden insanlar dergiyi daha çok domine etti, derginin Small dönemindeki kimliği nasıl şekillendi, efsanevi Robert Park ve ekibinin getirdiği yenilik nasıl tuttu gibi sayısız konunun açımlanmasıyla bu bölüm şekillenmiş. Ayrıca bu dönemde bölüm içinde yapılan ve özellikle kent, ırk çalışmaları, etnisite sosyolojisinin kurucu eserleri olarak anılan Park, Hughes, Wirth, Zorbaugh gibi isimlerin yazdığı eserlerin bağlamı da hikayede mevcut. Üniversite ve fakülte yönetiminden kaynaklanan bir dizi tercihin yarattığı etkiler odağında geçen otuz yılda oluşmuş ekibin nasıl dağıldığı, yeni isimlerin bölüme girmesiyle araştırma programına ilişkin tartışmaların ne tür şekiller aldığı, bir dizi arka arkaya beklenmedik ölümün bölümün geleceğini nasıl etkilediği Geçiş Dönemi olarak ele alınan üçüncü bölümde anlatılıyor. Bu 2. ve 3. bölümler aynı zamanda sosyoloji tarihinde hala anılmaya değer parlak kentsel etnografilere de değiniyor. The City (Şehir) adlı klasik başyapıttan başlayarak Louis Wirth, Everett Hughes, Harvey Zorbaugh, Nancy Fraser gibi isimlerin yazdıkları eserlerin önemi bu bölümün anlatımında daha da belirginleşiyor. Geçiş Dönemi okul tarihinde önemli etkiler bırakır. Özellikle sosyolojik epistemoloji ve metodoloji konusunda bölüm seminerlerinde profesörler arasındaki hararetli tartışmaların gitgide subjektivist bir pozisyonu güçlendirmesi, Herbert Blumer gibi isimlerin diğer profesörlerin yarattığı dengede yeterli etkinlik alamaması, dekanlığın yaptığı atamalarla bölüme sürekli müdahale etmesi gibi bir çok sorun nedeniyle bölümün parlak dönemi de sona erer. Bu derginin kimliğine de yansır. Amerikan Sosyoloji Derneği'nin yeni bir dergi çıkarmaya başlaması (American Sociological Review), Lazarsfeld gibi anaakım pozitivistlerin, rasyonel seçim kuramcılarının ve işlevselci Parsons gibi Harvard hocalarının yeni rakip kuvvetler olarak ortaya çıkması dergiyi de, bölümü de etkiler. Kamuoyu algılarını, kanaatleri, siyasal eğilimleri ölçmeye dayanan sosyolojik gerçeklik ve teoriden bihaber bir pozitivizmin gittikçe güçlenmesi bölümün zengin sosyal araştırma ve etnografik betimlemeye dayanan yaklaşımına ciddi bir rakip olur. Zamanla rakip güçlerin yarattığı iklim Şikago "markası"nı silikleştirir. Dergi kaçınılmaz olarak bu yeni ortama uyum sağlar ve bir ekol yayın olmaktan çok profesyonel meslek dergisine dönüşür. 1955'ten itibaren bölüm yeni bir yön alır. 4., 5. ve 6. bölümlerden hem derginin hem de bölümün savaş sonrası dönemdeki yeni yönelimi ayrıntılı bir biçimde açıklanmaktadır. Mevcut teorik birikimle uyumlu çalışanların yanı sıra James Coleman (rasyonel seçim kuramı), Edward Shills (tarihsel sosyoloji), Morris Janovitz (Ordu Sosyolojisi) gibi birçok isimle bölüm hem zenginleşir ama aynı zamanda farklılaşarak ilk dönemdeki insicamını kaybeder.
Abbott'un kilit kavramlarından biri "çevre"dir. Ekolojik bakış açısını yansıtan bu kavramla Abbott, bir meslek ve onun icrası ile etrafındaki idari (üniversite, fakülte, bölüm içi gelişmeler), sosyal (akademisyenlerin sosyal çevresi) ve ekonomik (araştırma fonları gibi) dünya arasındaki ilişkileri ayrıntısıyla birbirine bağlar. Abbott'un iş ve meslek sosyolojisi çalışmalarında da bu terminoloji başattır. Abbott'a göre bölümün kuruluş yıllarından kalma sosyal araştırma, sahada gözlem, katılımlı gözlem, etnografi gibi yöntemlere dayalı birikim 1970'lerden itibaren yeni kuşaklarla yeniden organize olur. Nesne açıklanırken modelin kompleksiteye ve zaman-mekan boyutlarına duyarlılığı bakımından zaman içinde farklı çerçeveler de gelişir. Ağ yaklaşımın ustalarından Edward Laumann, Peter Blau, Andrew Abbott, Ervin Goffman, doktorasını Şikago'da aldıktan sonra bu bölümde yıllarca çalışan Harrison White gibi isimler okulun yeni kuşak isimlerindendir. Son bölümde Abbott'a göre ilk yıllarında yapılan büyük araştırmalarla uyumlu şekilde "bölüm" meydan okumasını sürdürmektedir. Kitap sosyoloji tarihinin en önemli sayfalarından birini sosyolojinin araçlarını mesleğin tarihine tutarak başarıyla irdeliyor. Amerikan pragmatizminden sofistike bir sosyolojik teori üreten okulun/ekolün epistemolojik ve metodolojik bakımdan kendi içinde çeşitlenerek büyümesi ve olgunlaşması da dikkate değer.
29 Aralık 2010 Çarşamba
Habitat II ve Konut Sorunu
1996'da İstanbul'da yapılan Habitat deklarasyonunun kapanış bildirisini 14 yıl sonra yeniden hatırlamak öğretici görünüyor.
Türkçesi -English
Sorunu İstanbul'un dönüşümü bağlamında ele alan "Habitat II Tartışmaları ve İstanbul’da Toplumsal Dönüşüm" başlıklı yazıma ve tanıtımına şuradan bakılabilir.
Acilen sosyal bilim araştırmalarına konu edilmesi ve olumlu-olumsuz boyutlarıyla ele alınması gereken TOKİ'nin 2010 yılını rekorlarla kapatmış olduğunu okudum gazetede. Bütün ülkede konut ve şehir perspektifini yeniden inşa eden kurumla ilgili sosyolojik araştırmaları yerel ve ulusal düzeylerde kurmak gerekiyor. Özellikle emlak piyasalarında rekabet dinamiklerini etkilemesi ve çok katlı konut üretimini tabana yayarak klasik şehir dokusunu dönüştürmesi ile Anadolu'da kentsel mekanın anlamının kökten dönüşümüne neden olması da bir diğer başlık. Habitat II bildirgesiyle birlikte katmanlı bir analize daha ihtiyaç var. Bir de şu notu düşmekte fayda var. Kentsel dönüşüm projelerinin emsallerinden olan binlerce siyah ailenin yerleştirildiği Chicago'daki Cabrini Green konutlarında kalan birkaç aile de çıkarılarak tamamen boşaltıldı.
Richard Sennett'in doğup büyüdüğü ve Gözün Vicdanı kitabında iyi bir eleştirisini yaptığı bu yerleşim toplu-konut projesinin, gelir dağılımın ve yeniden bölüşüm politikalarının bozuk olduğu ve işsizlik ve ekonomik alana katılım sorunlarının çözülemediği ülkelerde nerelere gidebileceğinin ve gelecek kuşaklara miras bıraktığı engellenmişlik deneyimlerinin de iyi bir örneği. Yıllardır gidişatını takip ettiğim bu projenin kapandığı gün, Chicago'da bunu televizyondan öğreneceğim aklımın ucundan geçmemişti. Bahsettiğim Toki haberinin altında ise şu manidar resim vardı.
Hatırlanabilecek bir diğer önemli olay St. Louis - Missouri'deki Pruitt-Igoe konutlarının 1972'de yakılmasıydı (Arkitera'da bir tanıtım-eleştiri yazısına bakılabilir). Postmodernizmin doğuşunun kesin işareti olarak yaygın şekilde yorumlanan (Sennett, Harvey vd.) bu modernist toplu konut projesi hala canlı bir tartışmanın konusu. Charles Jenks'in bu iddialı konut girişiminin yapımından yıkımına uzanan karmaşık tarih TOKİ'nin veya büyük GYO şirketlerinin toplu konut projeleri bağlamında da tartışılmayı bekliyor. Bu çerçevede Jane Jacobs'ın sokağı savunan kentli yurttaş siyaseti idealinden Moses'in dev ölçekteki yenileşme girişimlerine uzanan hattı kritik ettiği köşe taşı tartışmalarını da hatırlamak mümkün.
Türkçesi -English
Sorunu İstanbul'un dönüşümü bağlamında ele alan "Habitat II Tartışmaları ve İstanbul’da Toplumsal Dönüşüm" başlıklı yazıma ve tanıtımına şuradan bakılabilir.
Acilen sosyal bilim araştırmalarına konu edilmesi ve olumlu-olumsuz boyutlarıyla ele alınması gereken TOKİ'nin 2010 yılını rekorlarla kapatmış olduğunu okudum gazetede. Bütün ülkede konut ve şehir perspektifini yeniden inşa eden kurumla ilgili sosyolojik araştırmaları yerel ve ulusal düzeylerde kurmak gerekiyor. Özellikle emlak piyasalarında rekabet dinamiklerini etkilemesi ve çok katlı konut üretimini tabana yayarak klasik şehir dokusunu dönüştürmesi ile Anadolu'da kentsel mekanın anlamının kökten dönüşümüne neden olması da bir diğer başlık. Habitat II bildirgesiyle birlikte katmanlı bir analize daha ihtiyaç var. Bir de şu notu düşmekte fayda var. Kentsel dönüşüm projelerinin emsallerinden olan binlerce siyah ailenin yerleştirildiği Chicago'daki Cabrini Green konutlarında kalan birkaç aile de çıkarılarak tamamen boşaltıldı.
 |
| Cabrini Green Konutları-Chicago |
 |
| Cabrini Green'in Yıkımı |
Richard Sennett'in doğup büyüdüğü ve Gözün Vicdanı kitabında iyi bir eleştirisini yaptığı bu yerleşim toplu-konut projesinin, gelir dağılımın ve yeniden bölüşüm politikalarının bozuk olduğu ve işsizlik ve ekonomik alana katılım sorunlarının çözülemediği ülkelerde nerelere gidebileceğinin ve gelecek kuşaklara miras bıraktığı engellenmişlik deneyimlerinin de iyi bir örneği. Yıllardır gidişatını takip ettiğim bu projenin kapandığı gün, Chicago'da bunu televizyondan öğreneceğim aklımın ucundan geçmemişti. Bahsettiğim Toki haberinin altında ise şu manidar resim vardı.
 |
| Toki Konutları |
 |
| Yeni Kent Peyzajı |
 |
| "Yaşam Alanı Metafiziği" |
Hatırlanabilecek bir diğer önemli olay St. Louis - Missouri'deki Pruitt-Igoe konutlarının 1972'de yakılmasıydı (Arkitera'da bir tanıtım-eleştiri yazısına bakılabilir). Postmodernizmin doğuşunun kesin işareti olarak yaygın şekilde yorumlanan (Sennett, Harvey vd.) bu modernist toplu konut projesi hala canlı bir tartışmanın konusu. Charles Jenks'in bu iddialı konut girişiminin yapımından yıkımına uzanan karmaşık tarih TOKİ'nin veya büyük GYO şirketlerinin toplu konut projeleri bağlamında da tartışılmayı bekliyor. Bu çerçevede Jane Jacobs'ın sokağı savunan kentli yurttaş siyaseti idealinden Moses'in dev ölçekteki yenileşme girişimlerine uzanan hattı kritik ettiği köşe taşı tartışmalarını da hatırlamak mümkün.
 |
| Pruitt Igoe Konutları |
 |
| Pruitt Igoe Konutlarının Yıkımı 16 Mart 1972 |
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)