Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri

Bağlam Yayınları'ndan 2013'te çıkan Kent Üzerine Özgür Yazılar adlı derlemeye Doç. Dr. Suvat Parin ile Ankara, İstanbul ve İzmir ilçelerindeki eğitim profillerinin oluşturduğu kümelenmeler ve sosyo-mekânsal dağılımları üzerine bir makaleyle katkı vermiştik.
Üç Büyükşehirde Eğitim Profilleri: Kent Mekanında Eğitimin Katmanlaşması başlıklı yazıyı ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
PDF

Van ve İlçelerinde İstihdam Yapılarında Değişim

Van Kent Araştırmaları adıyla Bağlam Yayınları tarafından basılan derleme kitapta, aynı zamanda eserin derleyeni de olan Doç. Dr. Suvat Parin ile birlikte kaleme aldığımız Van ve İlçelerinde İstihdam Yapılarında Değişim adlı makaleyi ilgililerinin dikkatine sunuyorum.
PDF

İstanbul’un Uzun Asrı: Dünya ve Türkiye Ölçeğinde

On ciltten oluşan ve şimdiye kadar İstanbul tarihi hakkında yapılmış en kapsamlı çalışma olan Büyük İstanbul Tarihi'nin ilk cildinde yayınlanan yazımı paylaşıyorum. İstanbul’un Uzun Asrı: Dünya ve Türkiye Ölçeğinde başlıklı yazım 19. ve 20 yüzyıl İstanbul tarihini sosyolojik temalarla makro süreçler üzerinden kat etmeye çalışıyor. Kırk üç sayfalık bu makalemin pdf versiyonunu ilgililerinin istifade için ekliyorum.

1950-2050 Türkiye Kentsel Büyüme Projeksiyonu

Yine "Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme" başlıklı bloğa koyduğum makalem için ürettiğim, ancak yer sıkıntısı nedeniyle orada yayınlanmayan, iki istatistiksel tabloyu daha yayınlıyorum aşağıda.

İlki 1950-2050 döneminde Türkiye'nin kentsel büyüme oranları gösteren bir tablo. 

İkincisi ise 1950-1980 döneminde seçilmiş bazı ülkelerdeki kentleşme düzeylerinin karşılaştırmalı tablosu.

Bunu da BM Nüfus Birimi verilerinden hareketle ürettim.

1950-2050 Dünya Kentleşme Düzeyleri ve Projeksiyonlar

"Şehir Sosyolojisi: 1970 Öncesi Tartışmalar Hakkında Bir Yeniden Değerlendirme" başlıklı bloğa koyduğum makalem için ürettiğim, ancak yer sıkıntısı nedeniyle orada yayınlanmayan, iki istatistiksel tabloyu yayınlıyorum aşağıda.

İlki 1950 ile 2010 arası alt kıtasal bölgeler itibariyle kentleşme oranlarını gösteren tablo. İkincisi ise 2015-2050 dönemi için kentleşme oranı projeksiyonlarını gösteren bir diğer tablo. BM Nüfus Birimi verilerinden hareketle ürettim.

2050'ye gelindiğinde büyük ölçüde kentleşmiş bir dünya öngörüsü ortaya çıkıyor. 1750 ve 1850'lerin ardışık sanayi devrimleriyle başlayan yüksek kentleşme eğilimi 300 yıl sonra dünya ölçeğinde yaygınlaşmış olacak. 

100 yıl öncesine kadar dünyanın büyük nüfus bölgelerinde hakim yerleşme formu olan köy ya da kırsal kasaba 2050'de büyük ölçüde ortadan kalkmış olacak. 
Halen Çin ve Hint alt kıtasında kentleşme düzeyleri %50 seviyesinin altında. Bu iki büyük yoğun nüfus bölgeleri de kentsel devrimin hızla yayılacağı otuz yıllık bir dönemi yaşayacaklar. 

İlgililerine.

Patrick Geddes

1854 ile 1932 yılları arasında yaşayan Patrick Geddes'in ismi şehir planlaması eğitimi almayanlar dışında pek bilinmez. Biyoloji eğitimi almış olmasına rağmen, özellikle şehir plancılığı, çevre felsefesi ve teknoloji eleştirinde erken dönemin en etkili düşünürlerindendir. Lewis Mumford'ın eserlerinde ismi sık sık geçen ve bir üstad olarak selamlanan Geddes İskoçya'da sosyoloji profesörlüğü de yapmıştır. Ömrünün son döneminde Akdeniz ve Yakın Doğu ülkelerine geziler yapmış, birçok şehir için şehir planları yapmış ve ölmeden önce Fransa'ya yerleşerek öğrenciler yetiştirmiş bir düşünürdür. Elisée Reclus gibi yakın dostlarının da katkısıyla Edinburgh üzerine yaptığı şehir planıyla planlama tarihine büyük bir adım attırmıştır. İlk kent anketlerini (kendi ifadesiyle sörveylerini) kapsamlı biçimde kullanması, park, bahçe ve kamusal alan kullanımları için icat ettiği fikirler, planlama öncesi araştırma ve analiz düşüncesini kurumsallaştırmasıyla yaşadığı dönemde de yaygın bir etki sahibi olmuştur.

Patrick Geddes

Geddes'in önemi daha çok kent ve çevre sorunlarını sistematik ve kapsamlı bir felsefe içinde organik terimlerle ele almış olmasında yatıyor denilse abartılmış olmaz. Özellikle yurttaş katılımını dışlayan cetvel ve pergel şehirciliğini eleştiren Geddes, insani ölçeği yok etmeyen dengeli bir şehircilik fikrinin ilk önemli savunucularındandır. Yurtdışında bir kaç kitabını tesadüfen bulduğum sonra da kapsamlı bir biyografisini aldığım bu isimden Lewis Mumford'ın eserlerinden aşina olsam da, yeterince tanımıyordum. Geddes ismi kent tarihçiliği ve sosyolojisi için kritik önemde bir düşünür ve eleştirmen olmasına rağmen ülkemizde pek bilinmez ve zikredilmez. Özellikle özgürlükçü bakış açısı, yerel katılımı önemsemesi, çevre ve teknoloji felsefesi alanındaki orjinalitesi ile klasik sosyoloji çalışmaları arasında anlatılması gereken bir klasik düşünür olarak görünmeye başladı bana. Çabaları İngiltere, İskoçya ve ABD'de belirli bir ilgi ve övgü almış olsa da, düşüncülerinin özgünlüğü ile ülkemizde de keşfedilmeyi bekleyen bir düşünür.

Murat Güvenç'le İstanbul'un Son Yüzyılı Üzerine

Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi'nin 2010 İstanbul Tarihi sayısı için Murat Güvenç ile İstanbul'un son yüzyılı, ilişkisel sosyal bilim, eleştirel coğrafya gibi alanlar üzerine Yunus Uğur ve Nurullah Ardıç'la birlikte yaptığımız uzun bir söyleşi.

Söyleşi Güvenç'in akademik araştırmaları üzerine samimi değerlendirmeler ve şehir sosyolojisi çalışanlar için eleştirel okumalar içeriyor. Özellikle İstanbul'un tarihsel coğrafyası, sosyal ekolojisi, Ankara, İzmir, Bursa gibi kentlerin karakteristik özellikleri, kent tarihyazıcılığının temel sorunları üzerine çarpıcı değerlendirmeler var. Oldukça kapsamlı bilgiler ve literatür değerlendirmeleri, tanıtımlar içeren İstanbul Tarihi sayısının editörü Yunus Uğur'u da emeğinden ötürü tebrik etmek gerek.
Yazıyı okuma içim:  PDF 

Murat Güvenç

Dünya Şehirleri 2010-2011 - BM HABİTAT Raporu

Birleşmiş Milletler HABITAT biriminin hazırladığı dünya şehirlerinin mevcut konum ve değişimleri hakkında kapsamlı bilgiler içeren raporu. Oldukça yararlı bir çalışma. 2010-2011 raporunu indirmek için Link
2008-2009 raporu ile birlikte bakmak daha yararlı olabilir. 2008-2009 raporunu indirmek için Link

Turkiye'nin Fırsat Penceresi: Demografik Dönüşüm ve İzdüşümleri

TÜSİAD tarafindan yayınlanan, seçkin akademisyenler tarafindan hazırlanan ve Türkiye'deki demografik dönüşümün boyutlarına dikkat çeken nitelikli bir çalışma. 1999 senesinde yayınlanan bu eser Türkiye nüfusunun yapısına dair analizler ve ayrıca işgücü piyasasının niteliklerine ilişkin de önemli veriler içermekte. Indir